zaterdag 10 januari 2009
Romeinen kleuren het jaar
(Overgenomen uit de nieuwsbrief van SPQR.)
Bij het begin van een nieuw kalenderjaar kan je je wel eens afvragen waar die rare woorden waarmee we onze maanden aanduiden eigenlijk vandaan komen. De kalender die we vandaag gebruiken is de Gregoriaanse, ingesteld door paus Gregorius XIII in 1582. De Gregoriaanse kalender is een correctie, voornamelijk in lengte van maanden, op de Juliaanse kalender, die in 45 v. Chr. door de Romeinse keizer Julius Caesar is ingevoerd. De namen van de maanden zijn vaak afkomstig van Romeinse woorden of goden.
De Juliaanse kalender werd in de hele Romeinse wereld ingevoerd door Julius Caesar als verbetering op de bestaande Romeinse kalender. Deze Juliaanse kalender was bedacht door de astronoom Sosigenes van Alexandrië, en telde 3 jaren van 365 dagen en om de 4 jaar een extra dag. Het gemiddelde Juliaanse jaar was echter 11 minuten te lang. Hierdoor was de fout in de Middeleeuwen gegroeid tot 10 dagen verschil met de werkelijke tijd.
Om de juiste tijd in te voeren bepaalde paus Gregorius dat op 4 oktober 1582 meteen 15 oktober 1582 zou volgen en elk vierde jaar een schrikkeljaar zou zijn, behalve de eeuwjaren die niet door 400 deelbaar zijn. Het verschil met de juiste tijd is nu beperkt tot 26 seconden te lang per jaar. Engeland en zijn koloniën namen deze kalender pas in 1752 over, toen het verschil was opgelopen tot 11 dagen. De dag na 2 September 1752 werd 14 September 1752.
Januari (Ianuarius): Genoemd naar de Romeinse god met twee gezichten, Janus. De Latijnse betekenis van deze naam komt van ianua, wat deur betekent. Januari is de deur naar het nieuwe jaar: met het ene gezicht gericht op het oude jaar en het andere op het nieuwe.
Februari (Februarius): Afgeleid van het latijnse februum, wat reiniging betekent. De Romeinen hielden op 15 februari het reinigingsritueel Februa.
Maart (Martius): Naar de oorlogsgod, Mars. Aan het begin van de lente, bij het verdwijnen van de winterse kou, startten of hervatten de Romeinen doorgaans hun militaire campagnes. Lange tijd is in veel landen maart het begin van het nieuwe jaar geweest.
April (Aprilis): Herkomst onzeker. Omdat april de maand van de godin Venus was de naam mogelijk oorspronkelijk Aphrilis, naar Aphrodite (Aphros), de Griekse naam voor Venus. Een andere mogelijkheid is het Latijnse aprire, wat openen betekent: de maand waarin de bloemen 'openen' (of de aarde die zich opent om het zaai- en plantgoed te 'ontvangen'). Een andere bron zegt dat april zou kunnen komen van 'mensis aprilis' wat 'zonrijke maand' zou betekenen.
Mei (Maius): Waarschijnlijk genoemd naar Maia, de Griekse naam van vruchtbaarheidsgodin Bona Dea. Haar festival werd door de Romeinen in mei gevierd. Maja was ook de moeder van Mercurius. Andere bronnen melden dat mei komt van Manus (een god van wasdom), verwant aan Mactus of Magnus wat betekent: groots, heerlijk.
Juni (Iunius): Naar Juno (Hera), vrouw van Jupiter (Zeus), de godin van het huwelijk. In deze maand werden veel huwelijken gesloten en volgens sommigen brengt trouwen in juni nog steeds geluk. Juno was ook de beschermster van de geboorte, tevens lichtgodin. Juni is in de volkskunde een vrij belangrijke maand en niet alleen maar omdat in deze maand de zomer begint.
Juli (Iulius): Genoemd naar de Romeinse keizer, Julius Caesar, die de kalender zelf invoerde en op 12 juli of 13 juli, afhankelijk van de bron, zijn verjaardag vierde. Oorspronkelijk Quintilis, de (toenmalig) vijfde maand.
Augustus (Augustus): Oorspronkelijk Sextilis, de toenmalige zesde maand van het jaar, maar door de Romeinse keizer Augustus in 8 v. Chr. hernoemd ter meerdere eer en glorie van zichzelf. In deze maand vierde de keizer een aantal van zijn belangrijkste overwinningen. Deze maand is ook toegewijd aan Ceres, de Romeinse godin van de oogst.
September (September): Latijn voor 'zevende'. Oorspronkelijk de zevende maand van het jaar, septem (zeven).
Oktober (October): Latijn voor 'achtste'. Oorspronkelijk de achtste maand van het jaar, octo (acht).
November (November): Latijn voor 'negende'. Oorspronkelijk de negende maand van het jaar, novem (negen).
December (December): Latijn voor 'tiende'. Oorspronkelijk de tiende maand van het jaar, vgl decem (tien).
Maandag: genoemd naar de Maan (oorsprong Romeins)
Dinsdag: genoemd naar Tui, de zoon van Wodan (oorsprong Germaans)
Woensdag: genoemd naar Wodan (oorsprong Germaans)
Donderdag: genoemd naar Donar/Thor (oorsprong Germaans)
Vrijdag: genoemd naar de godin Freya (oorsprong Germaans)
Zaterdag: genoemd naar Saturnus (oorsprong Romeins)
Zondag: genoemd naar de Zon (oorsprong Romeins)
http://nl.wikipedia.org/wiki/Ab_Urbe_Condita_(jaartelling)
http://nl.wikipedia.org/wiki/Juliaanse_kalender
gepost door Vince | 12:05
2 Reacties:
Het was weer even geleden, maar toch weer even genoten van de verpozing op je blog...
En benieuwd naar je foto's van Frankrijk... ;o)
Bee
Hm, ja, die foto's van Frankrijk. Die komen er echt wel hoor. Misschien wel na onze volgende reis, maar ze komen er ooit wel :-)
Een reactie plaatsen